Informacje edukacyjne - pomoc w sytuacjach kryzysowych

Jak zachować się w przypadku gwałtownych zmian pogodowych
Dotyczy projektu Nr FEMA.02.04-IP.01-00A7/23-00 pt.: „Zakup  średniego samochodu
ratowniczo-gaśniczego wraz z wyposażeniem dla OSP Czarnia" realizowanego przez
Beneficjenta: Gminę Czarnia.
Zakres rzeczowy Projektu obejmuje zakup nowego średniego samochodu ratowniczo-gaśniczego
wraz z wyposażeniem.
Informacja dotyczy promocyjnej akcji edukacyjnej w zakresie wiedzy o zmianach klimatu
i ochrony zasobów wodnych.

W obliczu zmian klimatycznych — dlaczego warto przygotować plan awaryjny?

Współczesne badania naukowe jednoznacznie wskazują, że zmiany klimatyczne postępują i w najbliższych latach będą się nasilać. Ich skutki są już dziś widoczne w naszym codziennym życiu — coraz trudniej przewidzieć pory roku, a pogoda zaskakuje nas ekstremalnymi zjawiskami. Nawalne deszcze, gwałtowne burze, długotrwałe fale upałów, trąby powietrzne czy huragany stają się coraz powszechniejsze.

Zjawiska te nie tylko powodują zniszczenia w środowisku naturalnym, lecz także poważnie zagrażają bezpieczeństwu ludzi. Skutkiem ich występowania mogą być straty materialne, przymusowe przesiedlenia, a w skrajnych przypadkach — zagrożenie życia.

Prognozy jednoznacznie wskazują, że gwałtowne zmiany pogodowe będą się intensyfikować i mogą dotyczyć każdego z nas — niezależnie od miejsca zamieszkania. Dlatego warto już dziś podjąć odpowiednie kroki, by przygotować siebie i swoich bliskich na taką ewentualność.

Jednym z najważniejszych działań, które możemy podjąć, jest opracowanie planu awaryjnego na wypadek wystąpienia ekstremalnych zjawisk pogodowych. Taki plan powinien uwzględniać:

•  sposoby zabezpieczenia domu i mienia,

•  zasady postępowania w sytuacji zagrożenia,

•  a także przygotowanie niezbędnych zasobów i środków na czas kryzysu.

Świadome podejście do tematu oraz wiedza, jak zachować się w sytuacjach kryzysowych, mogą mieć kluczowe znaczenie — nie tylko dla naszego bezpieczeństwa, lecz także dla bezpieczeństwa naszych rodzin i społeczności lokalnych.

Susze i pożary roślinności – rosnące zagrożenie w dobie zmian klimatu

Zmieniający się klimat sprawia, że na naszym kontynencie coraz częściej występują ekstremalne susze, niosące poważne skutki dla środowiska naturalnego i życia codziennego. Susza to okresowy deficyt wody, który pojawia się w wyniku długotrwałego braku opadów, przy jednoczesnym wzroście parowania spowodowanym wysokimi temperaturami.

Sytuację dodatkowo pogarsza niewielka przepuszczalność terenów zurbanizowanych – woda opadowa nie ma szans na wsiąknięcie w glebę, przez co nie zasila naturalnych zasobów wodnych. Zamiast tego zostaje szybko odprowadzona systemami kanalizacyjnymi do rzek, a następnie do Bałtyku. W dłuższej perspektywie prowadzi to do pogłębiającego się niedoboru wody.

Susze mają poważne konsekwencje – hamują wzrost drzew i upraw, zwiększają ryzyko rozwoju szkodników oraz sprzyjają powstawaniu pożarów roślinności. Wraz z ociepleniem klimatu, sezon zagrożenia pożarowego staje się coraz dłuższy, a obszary narażone na ogień — coraz szersze. Nawet regiony, które dotąd nie były objęte ryzykiem pożarów, mogą stać się terenami zagrożonymi.

Odbudowa naturalnej retencji – nasz wspólny obowiązek

W obliczu rosnącego zagrożenia suszą i pożarami, ważnym wyzwaniem staje się odbudowa naturalnych mechanizmów retencji wody. Można to osiągnąć poprzez:

•  ochronę i tworzenie zbiorników wodnych,

•  zakładanie łąk kwietnych,

•   budowę ogrodów deszczowych,

•    instalację zielonych dachów.

Tego typu rozwiązania pozwalają magazynować wodę opadową i wspomagają naturalne procesy nawodnienia gleby, zmniejszając jednocześnie ryzyko zarówno suszy, jak i powodzi.

Również we własnym otoczeniu możemy działać — gromadzenie deszczówki i wykorzystywanie jej do podlewania ogrodu to prosty sposób, by zatrzymać wodę w krajobrazie na dłużej i zadbać o zieleń wokół nas.

Lasy w niebezpieczeństwie – zapobieganie pożarom

Latem zagrożenie pożarami roślinności osiąga szczególnie wysoki poziom. Pożary lasów stanowią niebezpieczeństwo nie tylko dla ludzi, lecz przede wszystkim dla lokalnej flory i fauny. Choć naturalnym źródłem ognia może być uderzenie pioruna, to jednak zdecydowana większość pożarów jest skutkiem działalności człowieka — zarówno nieumyślnej, jak i świadomej.

Dlatego tak ważne jest przestrzeganie przepisów przeciwpożarowych:

•  Zakaz wstępu do lasu obowiązuje w przypadku wysokiego zagrożenia pożarowego i należy go bezwzględnie respektować.

•  Wjazd pojazdami silnikowymi dozwolony jest wyłącznie drogami publicznymi oraz oznakowanymi drogami leśnymi.

• Rozpalanie ognia, grillowanie czy palenie tytoniu jest dozwolone wyłącznie w miejscach do tego wyznaczonych i odpowiednio zabezpieczonych.

Jednym z częstych źródeł pożarów są porzucone śmieci, zwłaszcza szkło, które może działać jak soczewka skupiająca promienie słoneczne i powodować zapłon ściółki. Groźne są również pożary podpowierzchniowe, które powstają, gdy ktoś rozpali ognisko w niedozwolonym miejscu i przysypie je ziemią, sądząc, że w ten sposób je ugasił. Tego rodzaju ogień może tlić się długo pod powierzchnią i rozprzestrzeniać się na duże odległości, pozostając niewykrytym przez długi czas.

Dbałość o zasoby wodne, przyrodę oraz przestrzeganie zasad bezpieczeństwa to obowiązek każdego z nas. Wspólna odpowiedzialność i świadomość zagrożeń to klucz do ochrony środowiska i zachowania jego równowagi dla przyszłych pokoleń.

Powodzie – żywioł, którego nie wolno lekceważyć

W wyniku zmian klimatycznych coraz częściej możemy spodziewać się intensywnych opadów deszczu. Wraz ze wzrostem temperatur, opady te stają się nie tylko częstsze, ale również bardziej gwałtowne. Ulewne deszcze trwające przez dłuższy czas mogą prowadzić do powodzi rzecznych, natomiast krótkie, intensywne zjawiska – takie jak oberwania chmury – skutkują tzw. powodziami opadowymi, czyli zalewaniem terenów niezwiązanym z wylewem rzek czy zbiorników wodnych.

Woda to jeden z najbardziej niszczycielskich żywiołów, który statystycznie najczęściej prowadzi do zniszczenia ludzkiego mienia.

Jak przygotować się na ryzyko powodzi?

•    Śledź komunikaty lokalnych stacji radiowych i telewizyjnych.
•    Ustal z rodziną – zwłaszcza z dziećmi – plan ewakuacji i sposoby kontaktu.
•    Ważne dokumenty, leki, pieniądze i dowody tożsamości umieść w bezpiecznym, łatwo dostępnym miejscu.
•  W górnych partiach budynku zgromadź żywność długoterminową, wodę, odzież, latarki, koce, środki higieniczne i apteczkę.
•   Pojazdy przestaw w miejsce niezagrożone zalaniem.
•   Zabezpiecz dom, przygotuj worki z piaskiem, rozważ ewakuację zwierząt.
•   Zabezpiecz chemikalia: pestycydy, środki czystości, paliwa, farby i rozpuszczalniki.

W momencie nadejścia powodzi:

•   Przenieś się na wyższe kondygnacje budynku.
•   Wyłącz instalację elektryczną i gazową.
•   Nie pij wody z ujęć gruntowych ani studni – może być skażona.
•   Telefon komórkowy trzymaj przy sobie.
•   Jeśli zostanie ogłoszona ewakuacja – nie zwlekaj z opuszczeniem zagrożonego terenu.
•   Przed wyjściem przypnij dziecku kartkę z imieniem, nazwiskiem i adresem.
•    Nie poruszaj się po zalanych terenach, szczególnie gdy woda płynie szybko – nawet 15 cm głębokości może przewrócić dorosłą osobę.

Burze i nawałnice – jak się chronić przed groźnymi zjawiskami atmosferycznymi?

Zmiany klimatyczne sprzyjają częstszym i silniejszym burzom. Zderzenia energetycznych frontów atmosferycznych prowadzą do gwałtownych zjawisk, które mogą być realnym zagrożeniem dla zdrowia i życia.

Jeśli jesteś w domu:

•   Unikaj korzystania ze sprzętów podłączonych do sieci elektrycznej.
•   Odłącz elektronikę, nie dotykaj metalowych elementów (kranów, kaloryferów, rur).
•   W przypadku iskrzenia instalacji, popalonych kabli lub zapachu spalenizny – wyłącz prąd i gaz, wezwij odpowiednie służby.
•   Przygotuj latarki, baterie, świece i radio bateryjne – przerwy w dostawie prądu są częste.

Jeśli burza zaskoczy Cię na zewnątrz:

•   Znajdź schronienie: samochód, budynek, wiadukt.
•   Unikaj drzew, słupów, zbiorników wodnych, metalowych konstrukcji.
•   Na otwartej przestrzeni przykucnij z nogami podciągniętymi pod siebie.
•   W większej grupie rozproszcie się na bezpieczną odległość, aby móc udzielić sobie nawzajem pomocy w razie wypadku.

Huragany, wichury, trąby powietrzne – plan awaryjny

Silne wiatry i huragany coraz częściej występują także w naszym regionie. Warto zawczasu zadbać o bezpieczeństwo swoje i bliskich.

Przygotowania:

•   Wszyscy domownicy, także dzieci, powinni znać procedury: jak wyłączyć prąd, gaz i wodę.
•   Opracuj rodzinny plan kontaktu w razie rozdzielenia (np. dzieci w szkole, dorośli w pracy).
•   Wyposaż dom w: latarki, baterie, apteczkę, świece i podstawowe środki medyczne.
•   Regularnie sprawdzaj stan dachu, mocowanie rynien i elementów zewnętrznych.

Gdy zbliża się wichura:

•   Zamknij szczelnie okna i drzwi, zabezpiecz je przed wybiciem.
•   Usuń z balkonów i parapetów wszystko, co może zostać porwane przez wiatr.
•   Nie parkuj samochodu w pobliżu drzew, słupów czy linii energetycznych.
•    Wyłącz główny zawór gazu i prąd, wygaś paleniska.
•   Schroń się w najniższej, wewnętrznej części budynku, z dala od okien i przeszkleń.

Gdy jesteś poza domem:

•   Szukaj schronienia w trwałych obiektach (wiadukty, przepusty, mosty).
•   W braku schronienia – skorzystaj z zagłębienia terenu (np. rów).
•   Nie zbliżaj się do zerwanych przewodów elektrycznych.
•   Jeśli prowadzisz samochód – zatrzymaj się z dala od drzew.

Po wichurze:

•   Sprawdź, czy sąsiedzi nie potrzebują pomocy.
•   Unikaj kontaktu z wiszącymi lub leżącymi kablami – mogą być pod napięciem.
•Zgłoś uszkodzenia do odpowiednich służb: Straży Pożarnej, Policji, pogotowia energetycznego lub gazowego.

O wszystkich zdarzeniach mających istotne znaczenia dla bezpieczeństwo trzeba poinformować służby dyżurne Straży Pożarnej i Policji, pogotowie energetyczne, gazowe, inne właściwe służby.

Gmina  Czarnia realizuje projekt pn: „Zakup średniego samochodu ratowniczo-gaśniczego wraz z wyposażeniem dla OSP Czarnia”. Projekt jest współfinansowany z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Priorytetu II: „Fundusze Europejskie na zielony rozwój Mazowsza” Działanie 2.4: „Dostosowanie do zmian klimatu” programu Fundusze Europejskie dla Mazowsza 2021-2027.

#FunduszeUE  #FunduszeEuropejskie